İYİ Partili Usta’dan 2027 bütçesine tepki: “Çiftçinin bu yıl da 877 milyar lirasına Hazine çökmüş oldu”

İYİ Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Samsun Milletvekili, Plan ve Bütçe Komisyonu Üyesi Erhan Usta, TBMM’de düzenlediği basın toplantısında, Meclis’e sunulan 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi’ne ilişkin değerlendirmelerde bulundu. 

Orta Vadeli Program’da açıklanan makro büyüklükler ve bütçe büyüklükleri ile fon krizinin ardından Meclis’e sunulan bütçe dokümanları arasında herhangi bir fark olmadığına dikkati çeken Usta, şöyle devam etti:

“Şunu varsayıyor hükümet, bu fon soygununun, toplumu bu kadar yakından ilgilendiren krizin bizim bütçemiz, istihdamımız ve enflasyonumuz üzerinde herhangi bir etkisinin olmayacağını varsayıyor. Veya şunu yapıyorlar, ‘Biz zaten Orta Vadeli Program’ı açıklarken bu fonların tasfiyesinin kararını vermiştik, onları zaten orada öngörmüştük.’ diyorlar. Şimdi çok net soru şu: Fon soygununun, fon skandalının, fon krizinin adına ne derseniz deyin, bütçe üzerinde herhangi bir etkisi olmayacak mı? Bütçeye ve makroya nasıl bir etkisini yansıttınız diye sormak ihtiyacı var. Çünkü daha öncesinden açıklanan Orta Vadeli Program’la şimdi siz her şeyi aynı tutuyorsunuz. Ama bu arada ciddi bir skandal, bir tasfiye ortaya çıktıysa bunun bir etkisinin olması normal şartlarda beklenir.” 

AK Parti iktidarlarının hazırladığı bütçelerin hiçbirinin milletn dertlerine derman olmadığını savunan Usta, oysa ki bütçelerin hükümetlerin en güçlü araçları olduğunu bildirdi. Usta, “Ekonomiye müdahale ve toplumun sorunlarını giderme anlamında en önemli araç olan, maliye politikasının en önemli aracı olan bütçenin bir heyecan yaratmaması, bir ülkede zaten başlı başına bir sıkıntıdır” dedi. 

Usta, 2027 yılı bütçesinin harcama büyüklüğünün 27,3 trilyon liraya ulaşarak milli gelirin yüzde 24,5’ine karşılık geldiğini, bütçe gelirlerinin ise 23,4 trilyon lira olarak öngörüldüğünü aktardı. Bu doğrultuda 3,9 trilyon liralık bütçe açığı öngörüldüğünü ifade eden Usta, şunları kaydetti: 

“2026 yılından 2027’ye geldiğimizde, 2027 bütçe büyüklüğünde ne kadar bir değişiklik var dediğimizde astronomik değişikliklerin olduğunu görüyoruz. Geçen yıl, 2026 yılında, 2027 bütçe büyüklüğü 21,5 trilyon liraydı. Şimdi 27,3 trilyon liraya çıkıyor. Yaklaşık 5,8 trilyon liralık geçen yılla bu yıl arasında bir fark oluşmuş. O zaman gerçekten artık Orta Vadeli Program yapmanın, Orta Vadeli Bütçeleme yapmanın hiçbir anlamı yok. Hiçbir gösterge olarak bir karşılığı maalesef yok. Yani bütçede 5,8 trilyon liralık bir fark oluşuyorsa ve bir yılda aynı yılın bütçesi için harcama rakamlarını bu kadar artırıyorsanız, siz bu işi yapmaktan vazgeçin dememiz gerekiyor. Hem Mehmet Şimşek hem Cevdet Yılmaz sürekli ne diyor? Bu bütçe bir tasarruf bütçesi, kamu harcamalarında tasarruf ediyoruz diyor. Onların tasarruf ettiği tek yer memur maaşları, emekli maaşları ve işçi ücretleri. Onun dışında bir yere tasarruf etmiyorlar.”

2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi’nde tarımsal desteklemelere işaret eden Usta, “Bütçede tarımsal destekleme programı için ayrılan para 235 milyar lira. Yani kanuna göre 1 trilyon 112 milyar lira olması gereken tarımsal destekleme programlarına 235 milyar lira ayrılmış. 2027 yılında çiftçinin alması gereken rakam, olması gerekenden 877 milyar lira daha düşük. Yani çiftçinin bu yıl da 877 milyar lirasına Hazine çökmüş oldu” diye konuştu.

Usta, tarımsal üretimin milli gelir içindeki payının son 10 yılda yüzde 8 seviyelerinden yüzde 5,1’e gerilediğini kaydederek, çiftçilerin artan maliyetler ve düşük gelir nedeniyle üretimden uzaklaştığını, tarımsal kredi borçlarının ise 1 trilyon 536 milyar liraya ulaştığını söyledi. Usta, Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) alım fiyatlarını geç açıklamasını ve randevuları 40 gün sonrasına verilmesini de eleştirdi. Usta, alım ve ödeme süreçlerindeki gecikmeler nedeniyle üreticilerin ürünlerini TMO yerine tüccarlara daha düşük fiyatlarla satmak zorunda kaldığını savundu. Usta, “Çiftçi perişan, yüksek maliyet artışı var ama fiyatlardaki artış, çeltik fiyatındaki artış yüzde 12,5 ile yüzde 18,8 arasında değişiyor. Böyle bir rezaleti Türkiye yaşıyor. O yüzden bu bütçede hiçbir şekilde çiftçi yok. Eğer bu bütçede çiftçi olmuş olsaydı, işte 235 milyar lira yerine hak ettiği 1 trilyon lirayı vermiş olsak bunların hepsi düzelebilirdi. Ama maalesef hükümet faize ödemeyi tercih ediyor” ifadelerini kullandı. 

2027 yılında Sağlık Bakanlığı, Ulaştırma Bakanlığı, Karayolları için Kamu-Özel İşbirliği (KÖİ) projeleri kapsamında toplam 296,8 milyar lira ödeme öngörüldüğünü belirten Usta, Cumhurbaşkanı’nın geçmişte bu projeler için bütçeden bir kuruş çıkmayacağını söylediğini hatırlattı. Usta,  şöyle devam etti:

“‘Bütçeden bir kuruş çıkmayacak.’ dediği yerde, sadece 2027 yılında 5 müteahhide 296,8 milyar lira ödeme yapılıyor. Milyonlarca çiftçiye 235 milyar lira vereceksiniz, yandaş üç beş tane müteahhide de 296,8 milyar lira vereceksiniz. 2017-2026 yılları arasında, ‘Bir kuruş Hazineden para çıkmayacak.’ denilen Kamu-Özel İşbirliği projeleri için verilen para, yani bu yılın sonuna kadar ödenmiş olan tutar 33,9 milyar dolar. Yaklaşık 34 milyar dolar bugüne kadar Kamu-Özel İşbirliği projeleri nedeniyle yandaş üç beş tane müteahhide para vermişiz. Orta Vadeli Program açıklandı. Bugünkü dokümanlara göre hükümet, 16,4 milyar dolar daha ödeme yapacağını söylüyor. O zaman topladığımızda, 2017-2029 döneminde Kamu-Özel İşbirliği projelerine bütçeden toplam 50 milyar dolar ayrılacak. Bu bütçede çiftçi yok, bu bütçede memur yok, bu bütçede emekli yok, bu bütçede işsiz insanlara iş yok.

Bu programın hep söyledik biz yapısal reform ayağı yok. Yapısal reform ayağı olmayan hiçbir programın başarılı olması mümkün değildir. Sadece faiz artırarak, sadece vergi koyarak bir ekonomide enflasyonu düşüremezsiniz, makro çerçeveyi düzeltemezsiniz diye sürekli söyledik. Bu bütçe, milletimizin hiçbir sorununa maalesef bir çözüm üretmiyor.”